Νεα και Ανακοινωση

ΦΥΤΕΥΤΟ: Νομοθετικό πλαίσιο, αποτελέσματα ελέγχων συμμόρφωσης

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διεθνώς σημαντική αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου. Πέρα από τα φυσικά καταστήματα, η διάθεση μεγάλου αριθμού προϊόντων γίνεται μέσω διαδικτύου, μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων (internet/online sales) που περιλαμβάνουν υπεραγορές και καταστήματα DIY, μέσω των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης (Facebook / Instagram), μέσω μεγάλων διεθνών ηλεκτρονικών πλατφορμών και πολυκαταστημάτων (SHEIN, TEMU, Amazon, eBay) και πολλών άλλων.

Οι αγορές χημικών προϊόντων μέσω διαδικτυακών καταστημάτων υπόκεινται σε ορισμένες νομοθετικές υποχρεώσεις, ειδικότερα δε όταν τα προϊόντα αυτά περιέχουν επικίνδυνες χημικές ουσίες.

Το παρόν άρθρο εξετάζει το νομικό πλαίσιο που διέπει τις διαδικτυακές πωλήσεις χημικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ιδιαίτερη έμφαση στις απαιτήσεις επισήμανσης σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1272/2008 για την ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία χημικών ουσιών και μειγμάτων (Κανονισμός CLP), καθώς και τα αποτελέσματα πρόσφατων ευρωπαϊκών ελέγχων συμμόρφωσης.

Η κατάσταση και οι προκλήσεις σήμερα

Το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει μεταβάλει σημαντικά τον τρόπο διάθεσης χημικών προϊόντων στην αγορά. Μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου διατίθεται ευρύ φάσμα προϊόντων, όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα καθαριστικά οικιακής χρήσης, τα χρώματα, οι μπογιές/βερνίκια, οι κόλλες, τα μελάνια, τα είδη βιβλιοπωλείου, τα χημικά για πισίνες, τα προϊόντα περιποίησης αυτοκινήτων, τα δομικά υλικά, τα υγρά αναπλήρωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων, τα αρωματικά χώρου και πολλά άλλα. Ωστόσο, τα προϊόντα αυτά ενδέχεται να παρουσιάζουν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Οι εξ αποστάσεως πωλήσεις (distance selling) δημιουργούν ιδιαίτερες προκλήσεις που σχετίζονται με τη διασφάλιση της ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με τους κινδύνους των προϊόντων αυτών. Όπως και με την αγορά από φυσικό κατάστημα, όπου ο καταναλωτής μπορεί να δει και να μελετήσει την ετικέτα του προϊόντος πριν την αγορά, έτσι και στις διαδικτυακές πωλήσεις η πληροφορία αυτή πρέπει να παρέχεται ηλεκτρονικά.

Νομοθετικό πλαίσιο για την πώληση χημικών προϊόντων μέσω διαδικτύου

Ο Κανονισμός CLP καθορίζει τις υποχρεώσεις σχετικά με την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των επικίνδυνων χημικών προϊόντων. Ειδικά για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως, το άρθρο 48 του Κανονισμού προβλέπει ότι ο καταναλωτής πρέπει να έχει πρόσβαση στις βασικές πληροφορίες επικινδυνότητας του προϊόντος πριν ολοκληρώσει την αγορά. Σημειώνεται ότι οι πιο πάνω πληροφορίες δεν πρέπει να είναι παραπλανητικές ή να υποβαθμίζουν τον κίνδυνο του προϊόντος.

Υποχρεώσεις των ηλεκτρονικών καταστημάτων

Τα ηλεκτρονικά καταστήματα και οι επιχειρήσεις που διαθέτουν χημικά προϊόντα μέσω διαδικτύου έχουν σειρά υποχρεώσεων σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Συγκεκριμένα, οι πιο κάτω πληροφορίες πρέπει να είναι άμεσα διαθέσιμες στον αγοραστή ώστε να διασφαλίζεται η ενημερωμένη αξιολόγηση και επιλογή του προϊόντος προς αγορά.

1. Εμφάνιση στοιχείων επισήμανσης (ετικέτα)
   Πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς πρέπει να εμφανίζονται υποχρεωτικά οι πιο κάτω πληροφορίες

• η ταξινόμηση επικινδυνότητας του προϊόντος.
• τα εικονογράμματα κινδύνου (hazard pictograms)
• η προειδοποιητική λέξη Κίνδυνος ή Προσοχή
• οι δηλώσεις κινδύνου
• οι δηλώσεις προφύλαξης

2. Φωτογραφία της ετικέτας του προϊόντος
   Η ανάρτηση ευκρινούς φωτογραφίας της ετικέτας με δυνατότητα μεγέθυνσης θεωρείται καλή πρακτική συμμόρφωσης, καθώς επιτρέπει στον καταναλωτή να δει όλες τις σχετικές πληροφορίες επικινδυνότητας και οδηγίες ασφαλούς χρήσης του προϊόντος.

3. Σαφής περιγραφή του προϊόντος
   Η περιγραφή πρέπει να περιλαμβάνει την ονομασία του προϊόντος, τον προμηθευτή ή κατασκευαστή, τα κύρια χαρακτηριστικά και τη χρήση του προϊόντος.

4. Πρόσβαση σε Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (ΔΔΑ)
   Για προϊόντα που προορίζονται για επαγγελματική χρήση πρέπει να παρέχεται δυνατότητα πρόσβασης στο Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας (ΔΔΑ) του προϊόντος στην ελληνική γλώσσα.

Τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές

Οι καταναλωτές που αγοράζουν χημικά προϊόντα μέσω διαδικτύου πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να προτιμούν αγορές από αξιόπιστα και γνωστά ηλεκτρονικά καταστήματα που παρέχουν τις απαιτούμενες πληροφορίες στην ελληνική γλώσσα. Η απουσία αυτών των πληροφοριών μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το προϊόν δεν συμμορφώνεται πλήρως με τη νομοθεσία.

Συστάσεις για τις επιχειρήσεις

Οι ιστοσελίδες ηλεκτρονικών καταστημάτων που προσφέρουν τη δυνατότητα εξ αποστάσεως αγοράς προϊόντων οφείλουν να είναι κατάλληλα διαμορφωμένες, ώστε να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά τις πληροφορίες όπως αναφέρθηκαν πιο πάνω. Ταυτόχρονα οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν την τακτική επικαιροποίηση των πληροφοριών που αναρτώνται εκεί όπου χρειάζεται.

Ευρωπαϊκοί έλεγχοι συμμόρφωσης στις διαδικτυακές πωλήσεις

Οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν επισημάνει ότι οι διαδικτυακές πωλήσεις αποτελούν τομέα υψηλού κινδύνου για μη συμμόρφωση, γεγονός που οδηγεί στην ανάγκη για ενίσχυση των ελέγχων.

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων επιβολής της νομοθεσίας που συντονίζονται από την Επιτροπή FORUM του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (Εuropean Chemicals Agency (ECHA), οι αρμόδιες Αρχές των κρατών μελών της ΕΕ πραγματοποίησαν τα τελευταία χρόνια στοχευμένες εκστρατείες και ελέγχους συμμόρφωσης. Τα αποτελέσματα των ελέγχων αυτών έδειξαν ότι η πλειοψηφία των διαδικτυακών πωλήσεων χημικών προϊόντων (πέραν του 80%) δεν συμμορφωνόταν με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Συμπεράσματα

Η εξ αποστάσεως πώληση χημικών προϊόντων αποτελεί αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς, αλλά συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις συμμόρφωσης. Τα αποτελέσματα ευρωπαϊκών ελέγχων δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό διαδικτυακών πωλήσεων δεν πληρούν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα.

Η σωστή ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους των χημικών προϊόντων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφαλή χρήση τους. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις διαδικτυακές πωλήσεις οφείλουν να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να παρέχουν πλήρη και διαφανή πληροφόρηση στους καταναλωτές.

Η ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς, η καλύτερη ενημέρωση των επιχειρήσεων και η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών αποτελούν βασικά στοιχεία για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος στην ευρωπαϊκή αγορά χημικών προϊόντων.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας.

Δρ Μαρία Παλαιομυλίτου
Χημικός Μηχανικός
Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας